RAKAMLARLA SÜPER LİG’İN ZİRVESİNE BAKIŞ
Süper Lig'de 10 hafta geride kaldı ve zirvedeki tabloya baktığımızda Galatasaray 25 puanla lider Amedspor 23 puanla ikinci, Trabzonspor 22 puanla üçüncü. Beşiktaş 19 puanla dördüncü, sezonun en çok gol atan takımlarından Fenerbahçe ise 16 puanla altıncı sırada.
Peki puan tablosu bu beş takımın gerçekte nasıl oynadığını ne kadar yansıtıyor?
Bu yazıda beş takımı topa sahip olma, oyun kurma, hücum üretimi, pres ve geçiş oyunu başlıklarında yan yana koyuyoruz. Amaç kimin daha iyi olduğunu söylemekten çok, her takımın bir profilini çıkarmak: kim topla ne yapıyor, topu kaybedince ne yapıyor, puanlarını nereden topluyor.
Puan Tablosu Ne Diyor Performans Ne Diyor?
Beş takımın averajı birbirine yakın, ama bu averajın ne kadarının sahadaki üretimden geldiği çok farklı.
Averajın beklenenden bu kadar sapması iki şeye işaret eder: bitiricilik ve kaleci/savunma performansı.
Trabzonspor maç başına 1,54 xG yemesine rağmen 10 maçta yalnızca 8 gol yedi; rakiplerin pozisyonlarından beklenenin yaklaşık yarısı kadar gol çıktı.
Amedspor ise maç başı 1,69 xG ile 25 gol atarak ligin en golcü takımı oldu, beklenenin 8 gol üzerinde. Aynı Amedspor, maç başı 0,80 xGA ile rakibe en az pozisyon veren takım.
Galatasaray ve Beşiktaş tersine, sahada gösterdiklerinin biraz altında bir averaja sahip. İkisi de en az pozisyon veren üç takım arasında (maç başı 0,94 ve 0,87 xGA), ama yedikleri 12 gol bunun üzerinde.
Fenerbahçe en ilginç vaka: averajı (+14) Amedspor'la aynı, maç başı xG'si (2,24) Galatasaray'la neredeyse eşit. Buna rağmen 4 yenilgiyle 16 puanda. Sorun gol farkında değil, gollerin maçlara dağılımında; son iki maçtaki yenilgiler bu tabloyu derinleştirdi.
Oyun Kurma: Kim Topu Nasıl Taşıyor?
Beş takımın beşi de topa sahip olma süresinde lig medyanının üzerinde, ama topu ileri taşıma biçimleri ayrışıyor. Beşiktaş maç başı yaklaşık 102 progresif pasla ligin açık ara lideri; Galatasaray 92 ile ikinci sırada. Topa sahip olma süresinde ise Fenerbahçe (yaklaşık 19 sn) ve Beşiktaş (18,8 sn) en sabırlı takımlar; Amedspor 16 saniyeyle medyanın altında kalan tek takım.
Fenerbahçe'nin üçüncü bölgeye pasla girişi grubun en düşüğü olsa da sürüşle girişte zirveye yakın. Bu, oyunun kanat ve 10 numara oyuncularının becerisine dayandığını gösteriyor: Fenerbahçe üçüncü bölgede maç başı 9,3 çalım deniyor ve bunların %71'i başarılı. Bu oran ligin açık ara en iyisi (medyan %53).
Trabzonspor ve Amedspor ise daha direkt takımlar. Maç başına Trabzonspor 31,5, Amedspor 29,1 uzun pas atıyor; Fenerbahçe (24,6), Beşiktaş (25,0) ve Galatasaray (26,4) bu sayının epey altında. Trabzonspor'un çok uzun paslarda %60'lık isabeti de bu planlı direktliğin işlediğini gösteriyor.
Hücum Üretimi: Hacim mi, Verimlilik mi?
Galatasaray ve Fenerbahçe golleri çok sayıda pozisyon üreterek, Amedspor ve Trabzonspor ise az pozisyonun üçte birini gole çevirerek buluyor. Sonuçta beşi de maç başı 2 gol bandında buluşuyor.
Galatasaray hücum hacminde rakipsiz: maç başı 18 şut, 2,25 xG, ceza sahasına 35,5 pas ve rakip ceza sahasında 22,9 başarılı aksiyon. Dördü de ligin en yüksek değerleri. Set hücumlarının %16,3'ü şutla bitiyor; bu oran da ligin en iyisi.
Fenerbahçe xG'de Galatasaray'la baş başa (2,24), ama bunu daha az şutla (14,2) yapıyor; yani şut başına pozisyon kalitesi grubun en yüksiği. Kilit pas sayısında da tüm kulvarlarda 264 ile Beşiktaş'ın (143) neredeyse iki katında.
Beşiktaş set hücumda en çok topu oynayan takım (maç başı 65 set hücum), ancak bunların %13'ü şutla bitiyor. Topun çokluğu, ceza sahasındaki etkiyle aynı oranda büyümüyor.
Amedspor ve Trabzonspor pozisyon sayısında grubun gerisinde (6,1 ve 6,8), ama Trabzonspor'un isabetli şut oranı lig liderleri tablosunda %51 ile zirvede. İki takımın da ürettiğinden fazla gol atması, bu verimliliğin sezon boyu sürüp sürmeyeceği sorusunu gündemde tutuyor.
Pres Ve Savunma: Topu Nerede Geri Alıyorlar?
Beşiktaş (PPDA 4,75) ve Galatasaray (5,3) rakibe en az pas yaptıran takımlar; Amedspor ise grubun bloku en geride kuran takımı.
Amedspor'un tablosu ilk bakışta çelişkili ama aslında tutarlı: yüksek baskı yapmıyor, ancak topu kaybettiği anda anında basıyor. Kayıp sonrası 5 saniye içinde top kazanmada maç başı 1,32 ile ligin en iyi ikinci takımı. Bu değer Beşiktaş'ta 0,93, Trabzonspor'da 0,74, Galatasaray'da 0,64, Fenerbahçe'de ise 0,46; Fenerbahçe bu kalemde ligin en altındaki takımlar arasında.
İkili mücadelelerde üç İstanbul takımı öne çıkıyor: Beşiktaş %53,0, Galatasaray %52,6, Fenerbahçe %52,3 kazanma oranıyla ligin ilk dördü içinde. Hava toplarında ise Beşiktaş (%56,4) ve Amedspor (%55,0) en güçlü iki takım. Trabzonspor takım olarak hava toplarında medyanın altında (%50) kalırken, savunma ikili mücadelelerinde (%59) ve müdahalelerde (%61 başarı) grubun en iyisi (tüm kulvarlar).
Geçiş Oyunu Ve Duran Toplar
Kontra atakta en tehlikeli iki takım Fenerbahçe ve Amedspor: kontralarının yaklaşık %28-29'u şutla bitiyor. Kornerde ise Galatasaray sayıyla, Amedspor verimlilikle önde.
Takım | Kontra atak / 90 dk | Şutla biten kontra | Korner / 90 dk | Şutla biten korner |
Fenerbahçe | 12,7 | %28,7 | 5,5 | %27,2 |
Amedspor | 12,8 | %28,0 | 4,6 | %38,8 |
Galatasaray | 12,0 | %23,0 | 7,3 | %35,3 |
Beşiktaş | 11,8 | %23,0 | 6,3 | %23,7 |
Trabzonspor | 13,6 | %22,3 | 4,7 | %29,0 |
Lig medyanı | 11,8 | %19,4 | 4,3 | %33,7 |
Fenerbahçe'nin kontra verimi, üçüncü bölgedeki çalım başarısıyla aynı hikayeyi anlatıyor: alan bulduklarında bireysel kalite fark yaratıyor.
Trabzonspor en çok kontraya çıkan takım ama bunların daha azı şutla sonuçlanıyor.
Beşiktaş maç başı 6,3 kornerle Galatasaray'ın ardından ikinci, ancak kornerlerinin yalnızca %23,7'si şutla bitiyor. Bu oran medyanın 10 puan altında ve Beşiktaş'ın duran toplarda geliştirmesi gereken en net alan.
Takım Profilleri
Tüm verileri tek tabloda topladığımızda her takımın kimliği netleşiyor: Galatasaray hücumda, Beşiktaş topla oyunda ve preste, Fenerbahçe bireysel kalitede, Amedspor savunma düzeninde, Trabzonspor ise direkt oyunda öne çıkıyor.
Galatasaray – Baskın hücum makinesi. Ligin en çok şut atan, en çok pozisyon üreten ve ceza sahasında en etkili takımı. Yüksek pres ve az pozisyon vermeyle birleşince lider olması sürpriz değil; hatta averajı sahadaki üstünlüğünün biraz gerisinde. Yıllardır süregelen oyun alışkanlıkları, Osimhen gibi çok güçlü bir figürün olması, Kaybedilen noktada reaksiyonu yüksek Torreira gibi profiller göz önünde bulundurulduğunda ortaya çıkan manzarayı yorumlamak daha kolay olacaktır.
Amedspor – Kompakt blok, keskin bitiricilik. Topa en az sahip olan ve en derin bloğu kuran takım, ama ligde en az pozisyon veren de onlar. Kayıp anındaki reaksiyonu ve kontra verimi çok yüksek. Tek soru işareti, xG'sinin çok üzerindeki gol sayısının sürdürülebilirliği. Bu durumu ne kadar sürdürebileceklerini hep beraber göreceğiz.
Trabzonspor – Direkt ve dirençli. Grubun en çok uzun pas kullanan, en çok kontraya çıkan takımı. Rakibe Beşiktaş ve Galatasaray'ın neredeyse iki katı pozisyon veriyor, ama savunma ikili mücadeleleri ve kaleci performansı sayesinde ligin en az gol yiyen takımı (8). Bireysel oyuncu profilleri de göz önünde bulundurulduğunda direkt oyun ve hücum geçişlerine uygun bir takım görüntüsündeler. Direkt oyunda bağlantı olarak kullanılabilecek Onuachu, hücum geçişlerinde alanı kullanabilen Franculino, Salah gibi bir geçiş ve skor makinesi ellerinde olduğundan bu tercihin çok da mantıksız olmadığını söylemek yanlış olmaz.
Beşiktaş – Topun ve presin sahibi. Progresif pas, üçüncü bölge girişi, set hücum ve pres yoğunluğunda grubun zirvesinde. Eksik halka son vuruş ve duran toplar: topla bu kadar üstünlük kurmasına rağmen beklenen averajının 3 gol gerisinde. Özellikle bek kullanımı ve yüksek riskli oyunları göz önünde bulundurulduğunda Beşiktaş'ın sonlandıramadığı her ataktan sonra sorun yaşaması olası. Bu sebepten ötürü atakların sonuçlanması oldukça elzem gözüküyor.
Fenerbahçe – Bireysel kalite ve dikine geçiş. Üçüncü bölgede %71 çalım başarısı, en verimli kontralar ve Galatasaray düzeyinde xG. Zayıf karnı geçiş savunması: kayıp sonrası anında top kazanmada grubun en kötüsü ve maç başı 1,27 xG veriyor. Bu kayıp sonrası topu beklenenden uzun sürede kazanma durumunun Fenerbahçe'nin savunma geçişlerinde daha fazla efor sarfetmesine ve takımın çok fazla mesafe kat etmesine neden olduğunu söylemek yanlış olmaz. Bu durumda da özellikle orta saha ve hücum oyuncularının profil olarak savunma katkısını gözlemlemek gerekir. Greenwood gibi hücum baskın bir kanat oyuncusunun savunma geçişi ve kayıp sonrası reaksiyonu ile Oğuz Aydın gibi nispeten bu konularda daha iyi olan bir oyuncunun kıyası ister istemez gündeme gelse de Greenwood'un da üçüncü bölgeye başarılı giriş yüzdesine etkisini görmezden gelmemeli ve doğru kurguda verim alınması gerektiği düşüncesindeyim.
Sonuç: Tablo İle Saha Arasındaki Mesafe
10 haftanın verisi, puan tablosunun sahadaki dengeyi tam yansıtmadığını gösteriyor. Galatasaray hem tabloda hem sahada lider; liderliği sağlam bir üretime dayanıyor.
Amedspor ve Trabzonspor'un ilk üçteki yeri ise büyük ölçüde verimlilik üzerine kurulu. Amedspor'un savunma düzeni gerçek bir güç, ama iki takımın da beklenen değerlerin çok üzerinde çalışan bitiricilik ve kalecilik performansını sezon boyu koruması zor olacak.
Beşiktaş ve Fenerbahçe ise tablonun işaret ettiğinden daha iyi takımlar. Beşiktaş'ın ihtiyacı topa sahip olduğu maçları daha fazla gole çevirmek ve atak sonuçlandırmak; Fenerbahçe'nin ihtiyacı ise top kaybı anındaki geçiş savunmasını düzeltmek. İstatistiklerin söylediği şu: ikinci yarıda tablo, bu beş takım arasında yeniden şekillenmeye çok müsait.
Sayıların ve istatistiklerin oyunu yorumlamamızda yardımcı unsurlar olduğunu unutmamak gerekir diye düşünüyorum. Fikir alma konusundaki bu değerli yardımcıyı doğru sentezleyip, doğru yorumlanmalıyız. Her şeyin merkezine sayıları koymanın binlerce değişkeni olan bu oyuna zarar vereceğini düşünüyorum.
